Stichting Return to Base: “Al kom je alleen maar een bakje koffie doen, vind ik het prima”

Return to Base werd in oktober 2017 opgericht als initiatief om meer sportmogelijkheden te creëren voor gewonde (oud-)militairen en hun naasten. Wat begon als een zitvolleybalteam op weg naar de Invictus Games, is inmiddels uitgegroeid tot een hechte community waar sport, kameraadschap en herstel centraal staan. 

De activiteiten zijn divers: van jaarlijkse zitvolleybaltoernooien, SUP-dagen en golfclinics met professionals tot ouder-kindweekenden en een eigen moestuin: Hortus Invictus. Alles draait op vrijwilligers en wordt gedragen door veteranen, vrienden en familie. “We begonnen ooit met €50 en een bak koffie in Las Vegas,” vertelt oprichter Bart van der Burg. “En nu? Nu spelen we gewoon met twee zitvolleybalteams competitie, en hebben we een moestuin van 900 vierkante meter.”

Bart weet uit eigen ervaring hoe belangrijk zo’n plek is. Hij diende 28 jaar bij het Korps Mariniers en werd op zes missies uitgezonden, waaronder naar Ethiopië, Honduras, Irak en Afghanistan. “Ik heb het hele geweldsspectrum meegemaakt, van noodhulp tot de zwaarste gevechtsmissies. Niet alles liep vlekkeloos. In Uruzgan liep ik blijvende gehoorschade op.”

Na zijn terugkeer volgde een moeilijke periode. “Thuiszitten, dat vrat aan me. Je mist het doel, het ritme, de kameraadschap. En tegelijk wil je geen medelijden. Je schaamt je. Maar juist dan is een plek als Return to Base belangrijk. Hier mag je gewoon zijn wie je bent, met alles wat je meebrengt.”

De kracht van Return to Base zit in de laagdrempeligheid. Iedereen is welkom, of je nu actief meedoet of gewoon even langs komt. “Soms zie je iemand stil binnenkomen, en later lachend weer weggaan. Dat doet wat met je, dáár doen we het voor.”

Toen de organisatie genomineerd werd voor de Witte Anjer Prijs, was Bart even sprakeloos. “Ik praat veel, maar toen was ik stil. Het raakte me. Zó’n erkenning van de mensen om ons heen, dat laat zien dat we echt iets betekenen.”

Return to Base is meer dan een sportorganisatie. Het is een plek om op adem te komen. Of zoals Bart het zegt: “Je missie is volbracht. Je mag jezelf weer opzoeken.”

Toen Ton de Haan in 2022 meedeed aan de Invictus Games in Den Haag, vond hij niet alleen een sportieve uitdaging, maar ook een nieuwe thuisbasis. Return to Base is voor veel veteranen meer dan alleen een organisatie om te sporten, het is een plek waar ze weer tot leven komen. De gemeenschap dient naast het sporten als sociaal vangnet. 

Tijdens zijn eerste uitzending diende Ton als chauffeur op een vier-tonner; tijdens zijn tweede uitzending was hij infanterist en maakte hij de val van de enclave Srebrenica mee. De ervaringen drukten zwaar op hem. “Iedereen die dat heeft meegemaakt zit ergens in zijn eigen proces van herstel,” zegt Ton. “En hoe je elkaar daarin helpt? Lachen vooral, en in moeilijke tijden er voor elkaar zijn. Soms is dat moeilijk onder woorden te brengen.” Nadat hij in contact was gekomen met de stichting, brak privé een zware tijd aan. Zijn vrouw kreeg een levenbedreigende diagnose. Ton besloot meer tijd met haar door te brengen en zette het sporten op een lager pitje. Maar zijn vrouw bleef hem aanmoedigen verbonden te blijven met de groep. 

De betrokkenheid bij Return to Base gaf Ton nieuwe energie. “Ik kwam weer tot leven. Ik voelde me weer mens.” De stichting biedt niet alleen sportieve activiteiten, zoals zitvolleybal, maar ook simpele ontmoetingen zoals samen barbecueën, shoppen of koffie drinken. “Iedereen mag er zijn. We zijn een echte club waar iedereen zich veilig voelt, ongeacht leeftijd of achtergrond.” Return to Base werd een tweede familie. “We helpen elkaar, of het gaat om een spijker in de muur slaan of iemand steunen op een moeilijke dag,” zegt Ton. Zijn vrouw vult aan: “Het enige wat ze terugvragen, is dat je elkaar helpt en laat zien dat niemand alleen is.” 

Die band werd zichtbaar toen zijn vrouw het bestuur van Return to Base vroeg: “Als ik er straks niet meer ben, willen jullie er dan voor Ton zijn?” De reactie was resoluut: “We gaan niet wachten tot dat moment. Hij hoort er nú bij en wij blijven ook naar hem omkijken.” Voor Ton en zijn vrouw betekent die onvoorwaardelijke steun alles.

Return to Base is niet alleen voor Ton maar ook voor andere veteranen een baken van hoop en verbondenheid. Dat de organisatie is genomineerd voor de Witte Anjer Prijs, voelt als een erkenning voor hun jarenlange bijzondere werk. “Het is geweldig,” zegt Ton. “Al winnen we niet, de aandacht voor wat we doen is al pure winst.”