Maaike Hoogewoning: "Leven en dood, geluk en verdriet, het zit zo verschrikkelijk dicht bij elkaar"
In aanloop naar de Nederlandse Veteranendag van 2025 vragen we speciale aandacht voor het thema Vrede en Veiligheid. Onder druk van meerdere conflicten in de wereld, is het goed om te beseffen dat veteranen altijd klaarstaan om de samenleving te beschermen, koste wat kost. Vrede en Veiligheid zijn voor veteranen geen abstracte begrippen, maar een doel waarvoor zij zich onvoorwaardelijk inzetten of in hebben gezet. In deze columnreeks vertellen vier veteranen wat Vrede en Veiligheid voor hen betekenen, met vandaag:
Maaike Hoogewoning.
Tijdens mijn uitzending naar Kosovo in 2009 Kosovo werd ik voor het eerst geconfronteerd met oorlogsgeweld. Kogelgaten prijkten op huizen, dorpen lagen in as, scholen en kerken als littekens. Er woonde niemand meer en het was stil op straat, het resultaat van jarenlang oorlog.
‘Waarom doen mensen elkaar dit aan,’ dacht ik, terwijl ik door de straatjes in Prizren liep. Er was geen oorlog meer maar het gebruikte geweld was overal nog goed zichtbaar. Ook onze aanwezigheid gaf aan dat de oorlog zo weer kon aanwakkeren. Gedurende deze uitzending ben ik tijdens mijn werkzaamheden in de operatiekamer gelukkig nog niet in aanraking gekomen met oorlogschirurgie. Toch voelde een oorlog erg dichtbij.
Drie en vier jaar later tijdens mijn uitzendingen naar Afghanistan, Kandahar, voerde ik voor het eerst oorlogschirurgie uit. Ik had me voorgesteld dat ik in de hel op aarde terecht zou komen in de operatiekamer. Er daadwerkelijk zijn, zien, horen, ruiken en voelen, is echt een andere ervaring.
‘Menselijkheid verdwijnt zolang het doel (geld, land, geloof of wat dan ook) maar wordt behaald.’
Ik heb daar gezien wat mensen elkaar aandoen tijdens een oorlog. Er wordt vergeten dat we allemaal volwassenen en kinderen zijn van vlees en bloed, met familie en vrienden. Menselijkheid verdwijnt zolang het doel (geld, land, geloof of wat dan ook) maar wordt behaald. Ik heb gezien dat oorlog geen winnaars kent, maar alleen verliezers.
Gelukkig heb ik in Afghanistan ook gezien hoe sterk en veerkrachtig de mens is. Een van onze patiënten verloor zijn been. Toen hij de operatiekamer in werd gereden, vroeg hij zich af tot hoe ver zijn been eraf gehaald zou worden en of hij weer zou kunnen hardlopen met een prothese. Hoe sterk en veerkrachtig ben je dan! ‘Oké m’n been ben ik kwijt, maar wat kan ik nog wel.’ Denken in het positieve, denken in oplossingen, niet bij de pakken neer zitten. Alles valt en staat met een juiste mindset.
Het werk in de operatiekamer in Afghanistan was soms enorm dubbel: leven en dood, geluk en verdriet, het zit zo verschrikkelijk dicht bij elkaar. Het ene moment overlijdt er een patiënt onder je handen op de operatietafel en een kwartier later krijg je een stuk taart in de koffiekamer in je handen geduwd omdat één van je collega`s een jaar ouder geworden is. Eén jaar ouder dan de patiënt die je zojuist bent verloren… Daarom vier ik ieder jaar mijn verjaardag. Het leven kan zo voorbij zijn. Veel collega`s en onschuldige burgers hebben mijn leeftijd nooit gehaald door de gruwelijke oorlogen waar zij onderdeel van werden.
De grens tussen vrede en veiligheid en oorlog is enorm dun, maar gaat bovenal om mensen, om levens. Dat mag nooit vergeten worden.
