Genomineerden Witte Anjer Prijs 2026 - Noord-Brabant
In de provincie Noord-Brabant zijn Bart Smits en Paul Kelling genomineerd voor de Witte Anjer Prijs 2026. Zij zijn voorgedragen door commissaris van de Koning Ina Adema vanwege hun inzet voor het thuisfront. Ter gelegenheid van hun nominatie zijn Bart en Paul geïnterviewd. Op deze pagina lees je hun verhaal.
Als veteraan, sportofficier en vrijwilliger zet Bart Smits zich al jaren in voor veteranen met PTSS, niet vanuit een boek, maar vanuit eigen ervaring.
Bart begon zijn militaire loopbaan bij de landmacht als infanterist. Al snel liet hij zich omscholen tot sportinstructeur, in die hoedanigheid werd hij naar Bosnië uitgezonden. Later is hij een tweede keer uitgezonden naar Afghanistan als sportofficier voor het acclimatisatieprogramma.
Na zijn actieve dienst ging Bart zich verdiepen in de oosterse filosofie, naast zijn westerse achtergrond in de sportwetenschap. “Ik leerde over mindfulness, tai chi en chi kung als hulpmiddelen voor mensen die gewend zijn aan structuur en resultaat.”
Via een verslavingskliniek rolde hij in het werk met veteranen die het moeilijk hadden. Wat hij daar zag, raakte hem zo diep dat hij er nooit meer mee stopte. Inmiddels begeleidt hij al jaren veteranen met PTSS als sportcoach, op verzoek van Defensie zelf. Hij leert hen symptomen van stress eerder te herkennen en er snel op in te grijpen. Een stevige wandeling, een minuut mindfulness: klein, maar effectief.
Tegelijkertijd runt hij vanuit de gemeente Geldrop-Mierlo een stichting voor lokale veteranen. Bart heeft een scherp oog voor wat er echt gebeurt als veteranen bij elkaar komen. “Een militair heeft aan een half woord genoeg, maar er komt ook maar een half woord uit.” Ze praten wel, maar niet over gevoelens; ze gaan niet de diepte in. Toch ziet hij een opening: als hij met iemand sport en de simpele vraag stelt: ‘Hoe was dat voor jou?’, dan gebeurt er iets. “Dan ga je pas echt naar mensen luisteren.” Want er is volgens hem een groot verschil: “De goedkoopste manier van luisteren is aanhoren. De duurdere manier is luisteren met de bedoeling een ander te begrijpen.” Dat laatste is wat hij nastreeft, en wat hij anderen probeert bij te brengen.
Het thuisfront is voor Bart een belangrijk onderdeel van een goed systeem rond de veteraan. Tijdens zijn eigen uitzendingen stonden collega’s klaar voor zijn vrouw en kinderen. “Een uitzending betekent thuis dat het gewone leven doorgaat: schoolproblemen, zieke kinderen en alledaagse beslissingen die een partner plotseling alleen moet nemen.”
De nominatie voor de Witte Anjer Prijs, kwam als een grote maar welkome verrassing: “Ik dacht eerst dat er een vergissing was gemaakt.”
Paul Kelling heeft 42 jaar bij de Koninklijke Luchtmacht gediend. In 2003–2004 was hij vier maanden uitgezonden naar Zuid-Irak als logistiek onderofficier, tijdens een turbulente periode in het gebied na de tweede Golfoorlog. Traumatische ervaringen heeft hij zelf niet meegemaakt, maar je krijgt wel veel mee. “Als je met doorgeladen wapen in een jeep zit, is dat een heel aparte gewaarwording.”
Hij heeft er destijds nooit bij stilgestaan hoe spannend het eigenlijk was. Pas later, toen hij aansluiting zocht bij de veteranengemeenschap, drong dat besef echt tot hem door. Want het leven thuis was inmiddels ingrijpend veranderd: Paul verloor zijn vrouw op jonge leeftijd, met nog kleine kinderen thuis. Toen hij ook naar Afghanistan moest, stond de legerleiding hem toe thuis te blijven. “Anderen zijn voor mij gegaan. Dat is mijn dubbele motivatie om nu wat extra’s te doen voor de veteranen van nu.”
Die motivatie heeft hij omgezet in daden. Als voorzitter van Stichting Veteranen Ontmoetingscentrum Bergen op Zoom organiseert hij maandelijkse bijeenkomsten: van barbecues tot lezingen, van 4 mei-ceremonies tot de officiële Canadese bevrijdingsherdenking. Paul heeft zich sterk ingezet voor de eerste pilot van het Buddy Project van het Veteraneninstituut, waarbij veteranen met vergelijkbare ervaringen aan elkaar werden gekoppeld. Alle veteranen hebben één ding gemeen, weet Paul: ze zijn allemaal een tijd van huis geweest. “De ene veteraan heeft een makkelijkere uitzending gehad dan de ander. Dat moet je ook niet vergelijken. Maar je laat je gezin alleen.” Problemen worden soms pas jaren later zichtbaar: “Het stamt allemaal uit een tijd dat de veteraan zijn verhaal niet thuis kon delen, en dat men het thuis ook niet begreep.”
Tijdens een missie is het krijgsmachtdeel verantwoordelijk, maar daarna, als de verhalen loskomen, is er vaak niemand meer die actief meekijkt. “Dan proberen wij er te zijn.” Want, benadrukt hij: “De problemen van de veteraan worden het eerst opgemerkt door de mensen thuis” Hij betrekt partners, ouders en kinderen daarom bewust bij de activiteiten van de stichting. Een uitzending eindigt niet bij thuiskomst.
Naast Bergen op Zoom is Paul regiovertegenwoordiger voor Zuidwest-Nederland binnen de Landelijke Luchtmacht Veteranenvereniging, en bestuurslid van het Bezoekerscentrum Militaire Erevelden, waar 2.500 Canadese en Britse soldaten begraven liggen die sneuvelden tijdens de slag om de Schelde. Met 130 vrijwilligers werkt hij aan een onderzoekscentrum om die verhalen levend te houden. “Het is dankbaar werk,” zegt Paul. “En mooi om te doen.”