Comité Herdenking Slag om de Residentie: "Ik ben trots op het team vrijwilligers en wat we iedere keer weer neerzetten"

Willem Verheijen was zo’n twintig jaar geleden net vanuit het buitenland in Ypenburg komen wonen, toen er bij het historische stationsgebouw van voormalig Vliegkamp Ypenburg een monument was gerealiseerd voor de Slag om de Residentie. De volgende stap zou een waardige, jaarlijkse herdenking moeten zijn. Willem, zelf reserve-officier in de luchtverdediging en zoon van een Tweede Wereldoorlog-veteraan, zette zich daar graag voor in. 

Met leden van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reserve Officieren vormde hij het Comité Herdenking Slag om de Residentie: “In het begin nodigden we de veteranen uit die in de meidagen van 1940 hier vochten. Ze werden ontvangen, met koffie, koek en een speciale spreker. En er was een kranslegging. Velen namen familieleden mee. In de loop der jaren groeide die eerste bijeenkomst uit tot een drukbezochte herdenking met ook veteranen van andere conflicten, schoolkinderen uit de buurt en hoogwaardigheidsbekleders, zoals burgemeesters, Kamervoorzitters en militaire autoriteiten.”

Voor veel mensen is de herdenking een belangrijk moment in het jaar: “Veteraan Paul Moerman was er tot op hoge leeftijd bij. Elk jaar zei hij afscheid te nemen omdat zijn gezondheid het volgend jaar niet meer zou toelaten. Dat heeft hij ongeveer tien jaar op rij gezegd.” In de coronaperiode mochten er weinig mensen bij de herdenking zijn. Het comité wilde de Tweede Wereldoorlog-veteranen toch een waardige herdenking bezorgen: “Op verschillende plekken hebben we de veteranen in samenwerking met hun buren en familie verrast met een groot scherm voor hun deur. Zo konden ze thuis de herdenking toch meemaken.”

De nominatie voor de Witte Anjer Prijs kwam als een verrassing: “We wisten niets van de voordracht. Ik ben trots op het team vrijwilligers en wat we iedere keer weer neerzetten. Iedereen is intrinsiek gemotiveerd, we doen het niet voor de eer. De goede samenwerking met de wijk en de Historische Vereniging Buitenplaats Ypenburg mag daarbij niet ongenoemd blijven.”

Inmiddels zijn alle veteranen van deze slag overleden, maar de nabestaanden, buurtkinderen, hoogwaardigheidsbekleders en andere geïnteresseerden blijven komen: “Dat geeft aan hoe belangrijk de herdenking is, dat het leeft. Wat de veteranen destijds hebben gepresteerd voor het vaderland mogen we nooit vergeten.”

Sinds hij in 2008 burgemeester van de gemeente Den Haag werd, maakte Jozias van Aartsen elk jaar de Herdenking om de Residentie mee. Hij is een van de vele vaste bezoekers: “Ik wil er ieder jaar bij zijn, uit respect voor de Grenadiers en Jagers die gevochten hebben bij Ypenburg. Het waren dienstplichtigen zonder enige oorlogservaring. Een fors aantal van hen is omgekomen. Hun moed en inzet mogen we nooit vergeten.”

De herdenking van de Slag om de Residentie is weliswaar lokaal, maar heeft een landelijke betekenis: “Doordat deze jongens veel langer dan verwacht tegenstand boden aan de Duitse overmacht kon Koningin Wilhelmina naar Engeland ontkomen. Hun prestatie is dus van nationaal belang geweest om het staatshoofd te kunnen behouden. We weten allemaal welke betekenis zij heeft gehad voor Nederland in de Tweede Wereldoorlog.”

Toch is de slag een tijdlang min of meer vergeten geweest: “Dat veranderde toen een groep inwoners van Leidschendam en Ypenburg het initiatief nam tot de oprichting van een monument ter nagedachtenis aan de slag. Sindsdien wordt de herdenking weer gehouden op deze manier. Het feit dat er toch altijd veel mensen zijn zegt wat mij betreft genoeg. Zij hebben ieder jaar de behoefte hun dankbaarheid te laten zien.” Tijdens de herdenking wordt stilgestaan bij het verleden, maar er is ook een rol weggelegd voor toekomstige generaties: “Bij iedere herdenking zijn ook kinderen van basisschool De Vlieger aanwezig. Zij lezen gedichten voor en helpen bij de kranslegging. Dat vind ik altijd heel ontroerend.”

In de nominatie van het Comité Slag om de Residentie kan Jozias zich goed vinden: “Ik vind de nominatie heel terecht. De herinnering aan de Slag om de Ypenburg leeft nog steeds en zeker in dat deel van Den Haag. Dat hebben we mede te danken aan het comité. Ik vind het heel fijn voor de organisatie dat wat ze doen wordt gezien.”