Mee Op Missie met Patrick Coopmans: “En toch ga je gewoon door met waar je mee bezig bent, omdat datgene waar je met elkaar aan werkt een hoger doel heeft.”

Patrick groeide op in Groesbeek, een plek waar de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog nooit ver weg is. Al vroeg hoorde hij de verhalen van Operation Market Garden die zich daar hadden afgespeeld. Het Canadees kerkhof dichtbij, het bevrijdings- en oorlogsmuseum in de buurt.

Toen hij zes jaar was, overleed zijn moeder. Dat had een enorme impact op het gezin. Alles werd anders, alles stond even op z’n kop. Toen dacht hij er niet zo over na, maar nu voelt hij hoe die turbulente tijd invloed heeft gehad op zijn schooltijd en uiteindelijk op zijn keuze voor Defensie. Vooral tijdens zijn middelbareschooltijd kleurde hij niet altijd binnen de lijntjes. Nu ziet hij het zo: in dat systeem heb je ritme en een stabiel thuisfront nodig, “waar je soms even dat nodige zetje krijgt.” Bij hem zat dat destijds net even wat anders.

Bij Defensie vond hij structuur en begeleiding, maar ook vrijheid en zelfstandigheid. Tijdens zijn opleiding bij de landmacht was het eerste bivak niet leuk, in de regen en de kou en de modder. Maar het salaris stroomde binnen, en eigenlijk was het ook wel leuk om dingen te doen die je nooit eerder gedaan had.

Voor het eerst ver van huis

Niet lang na het einde van zijn opleiding begon hij met het opwerken voor zijn eerste uitzending, naar Bosnië in 1998. Hij had nog nooit gevlogen. De tocht van Split naar het binnenland maakte veel indruk op de negentienjarige Patrick. Overal sporen van de oorlog, kapotte dorpen, geen elektriciteit. Het leek hem wel een compleet andere wereld, en toch was het zo dichtbij Nederland, maar anderhalf uur vliegen van zijn veilige thuis vandaan: “Dat maakt wel impact, zeker omdat het zo dicht bij huis was.”

Na zijn tweede uitzending naar Bosnië deed Patrick de opleiding tot onderofficier. Hij ging aan de slag bij het Regiment Huzaren van Boreel als verkenner. Een zelfstandige taak, met veel verantwoordelijkheid. Heel ander werk dan zijn werk in een team als bestuurder en lader van een Leopard Tank in Bosnië.

De langste nacht

Omgeschoold van verkenner naar groepscommandant pantserinfanterie, ging hij in 2007 op uitzending naar Afghanistan. Dat was geen makkelijke tijd. De nacht van 27 augustus was de langste uit zijn leven. Ze waren met bijna het gehele peloton op weg naar een Afghaanse politiepost toen Martijn, een genist die Patrick al kende van zijn uitzending naar Bosnië, om het leven kwam door een explosief. Het was al aan het schemeren. Ze kregen geen toestemming om zijn lichaam te bergen, want door het beperkte zicht was dat te gevaarlijk. Patrick bleef daar samen met dertig man de hele nacht, om de opdracht uit te voeren en te waken over het lichaam van Martijn. Ze hebben schoten moeten lossen om dieren niet te dicht bij zijn lichaam te laten komen. Die donkere uren duurden verschrikkelijk lang.

Niet veel later verloren ze als Bravo Team Tim Hoogland tijdens een vuurgevecht. “Na zo’n verlies kom je samen in een soort vacuüm terecht,” zegt Patrick. “Je groeit nog meer naar elkaar toe, en dat ga je pas beseffen als je de deur uit bent en weer in de gewone wereld stapt. Je moet samen accepteren dat je reëel in een situatie bent beland waarbij jij of iemand uit je club ook niet meer thuis gaat komen. En toch ga je gewoon door met waar je mee bezig bent, omdat datgene waar je met elkaar aan werkt een hoger doel heeft. Dat is wel heel bijzonder.”

In die periode draaide Patrick bijna elke avond hetzelfde nummer voordat hij ging slapen: No Surrender van Bruce Springsteen, de live versie. “Die gaat door merg en been.” Het nummer had een boodschap waar hij behoefte aan had: we gaan niet weg, we blijven doorgaan. Maar het ging ook over het broederschap dat je met elkaar vindt in zo’n situatie.

De helm

In die weken kwam de dood ook voor Patrick zelf heel dichtbij. Hij raakte met zijn groep op korte afstand in een vuurgevecht met de Taliban. In alle hectiek verloor hij zijn helm. Raketten vlogen over hen heen, overal voelde en hoorde je kogels. Hij wilde terug om hem te gaan halen. De jongens verklaarden hem voor gek. Hij deed het toch, intuïtief voelde hij dat dat moest, ook al ging het tegen alle regels in. Achteraf bleek het misschien wel een levensreddende actie te zijn geweest. Later bleek dat de helm een kogel had tegengehouden. Wanneer dat is geweest weet Patrick niet.

Nederig om wat je gegeven is

Driemaal in korte tijd geconfronteerd met de dood, stond Patrick stil bij de diepgang van het leven. Zo’n situatie liet hem zien hoe snel het voorbij kan zijn door toedoen van elkaar, en daarin vond hij een bepaalde verbondenheid met de mensen om hem heen. Hij zegt het zelf zo:

Door zijn ervaringen tijdens dat vuurgevecht kreeg leiderschap een andere betekenis. In eerste instantie betekent leiderschap voor hem dat je leiding kunt geven aan jezelf, dat je jezelf onder controle hebt. En dat je ervoor zorgt dat anderen dat ook kunnen. Dat je samen met hen leert om om je heen te kijken en moedige keuzes durft te maken.

Leiderschap

En daar had hij ook een goed voorbeeld aan Kapitein Erik, die altijd de juiste woorden vond. Die op de radio was tijdens de lange nacht na de dood van Martijn. Die stond te wachten aan de poort na het verlies van Tim.

Van zijn team kreeg Patrick een gouden helm, als ludiek aandenken aan de onverwachte helm-ophaalactie, en ook als erkenning voor zijn inzet en leiderschap. Een persoonlijk, eigenzinnig cadeau, als blijk van waardering van de mensen met wie hij zich het meest verbonden voelde. “Daar kan geen ridderorde of dapperheidsonderscheiding tegenop.”