“Het is zo’n wereld van verschil. Ik zit hier in het rijke Nederland en ik kan weinig doen. Tegelijkertijd weet ik dat ze daar bijna niets hebben en alle hulp kunnen gebruiken. Het is heel dubbel. Ik vergelijk de situatie in Drvar ook regelmatig met Nederland. Die vergelijking vond ik op 7 januari, de kerstdag van de orthodoxe gemeenschap, het heftigst. We keken naar het NOS Journaal en zagen mensen die zich in Nederland zorgen maakten over de schaarse zoutvoorraad en de sneeuwbuien. Ik keek naar buiten en zag een volledig ingesneeuwd dorp. Veel mensen konden hun huis niet meer uit, hadden geen verwarming en weinig te eten. Door de vele regen en sneeuw waren in Drvar ook grote delen onder water komen te staan. Ik dacht waar maken ze zich in Nederland druk om. In deze troosteloze regio staat iedere dag in het teken van overleven.

Martin de Boer Drvar Veteranendag

Veel mensen denken bij het conflict in Bosnië aan de “goede” Bosniërs en de “slechte” Serviërs, maar in Drvar heb ik ook een ander verhaal gehoord. Ik wil graag over mijn ervaringen vertellen, want volgens mij hebben veel Nederlanders een eenzijdig beeld van de Serviërs. Drvar ligt in het noordwesten van Bosnië. Voor de oorlog woonden er uitsluitend Serviërs, zo’n 17 duizend. Toen het Kroatische leger de aanval inzette op Drvar sloeg op een enkeling na de gehele bevolking op de vlucht en werden de ongeschonden huizen in gebruik genomen door de Kroaten.

Na de oorlog werd in navolging van het verdrag van Dayton er op aangedrongen dat iedereen terugkeerde naar zijn woonplaats van voor de oorlog. De Serviërs die na de oorlog terugkeerden naar Drvar vonden lege vernielde huizen. Tijdens het terugtrekken van de Kroatische troepen is meer vernield dan gedurende de oorlog. En zelfs nu nog, jarenlang na de oorlog, zijn veel huizen nog kapot, zie je de kogelgaten nog in de muren en zijn er overal nog mijnenvelden. Jongeren willen niet in Drvar blijven. Voor de ouderen die zijn teruggekeerd wordt de situatie niet beter. In de omliggende provincies vindt wederopbouw plaats en is enige vooruitgegaan geboekt, maar in Drvar gebeurt er niets. De situatie in Drvar is heel lastig, omdat dit Serviërs zijn die in de Federatie Bosnië wonen.

Drvar Bosnië Veteranendag

Een jaar na mijn uitzending ben ik met mijn vrouw teruggegaan naar Bosnië. Ik wilde haar laten zien waar we, acht Nederlandse militairen van vier verschillende krijgsmachtonderdelen, een half jaar woonden en werkten. Het LOT-huis midden in het dorp Drvar werd een paar weken later gesloten. Het mandaat was afgelopen en Nederland trok zijn militairen terug. Turkse militairen gelegerd in Livno namen de taak van de Nederlanders over, maar volgens mijn contacten in Drvar laten ze zich bijna niet zien in de Servische regio. Ik heb het gevoel dat de gemeenschap langzaam uitsterft. De werkeloosheid is enorm. Op wat kleine houtzagerijen na is er geen industrie en de toeristen laten de regio letterlijk en figuurlijk links liggen. Ik heb het idee dat het vertrek van de Nederlandse militairen ook langzaam het einde van de gemeenschap in Drvar betekent.

Martin schreef over zijn missie in Bosnië het boek: Mijn Drvar – Dagboek van een vergeten missie

Meer verhalen