Toespraak van de minister van Defensie, Henk Kamp, 29 juni 2006

Bij de medailleuitreiking op het Malieveld, veteranendag, donderdag 29 juni 2006

Koninklijke Hoogheid,
Geachte veteranen, militairen, familieleden, vrienden, kennissen
Geachte dames en heren,

175 jaar geleden, tijdens de Belgische opstand en de Tiendaagse Veldtocht, werd moedig gestreden door de Afdeling Grenadiers- en Jagersbataljons. Alle Nederlandse deelnemers aan de gevechten in Brussel en aan de Tiendaagse Veldtocht ontvingen het 'Metalen Kruis', vervaardigd uit vijf op onze Zuiderburen veroverde kanonnen, die voor dit doel werden omgesmolten. Op 2 november 1896, ruim zestig jaar na de Tiendaagse Veldtocht, kreeg het vaandel van het Regiment Grenadiers en Jagers het opschrift: "Tiendaagse Veldtocht". Uitreiking van het vaandel met dit opschrift vond plaats hier op het Malieveld in en Haag.

Zo´n late erkenning was er ook voor de Poolse eenheid die zestig jaar terug voor onze vrijheid vocht bij de Slag om Arnhem. Zij sprongen als parachutisten in september 1944 boven Driel uit Dakota-vliegtuigen om te proberen samen met de Britten de bruggen bij Arnhem op de Duitsers te veroveren. Ze kregen daarvoor vorige maand uiteindelijk de hoogste militaire onderscheiding, de Militaire Willemsorde. Generaal Sosabowski, destijds commandant van de brigade, ontving postuum de Bronzen Leeuw. Na de uitreikingsceremonie sprak ik met enkele van de Poolse veteranen. Allemaal lieten ze merken het te betreuren dat hun generaal na de oorlog in Engeland zichzelf maar moest zien te redden. "Had deze dag maar eerder plaats gevonden en dan met hem er bij!"

Het is een les die we hebben geleerd. De erkenning van het belang van veteranenzorg duurde te lang. Helaas hebben veel militairen, die nu tot de "oude veteranen" behoren, daarvan verdriet gehad.

Veteranendag is een dag om daarbij stil te staan: velen gingen de Nederlandse militairen die vandaag een medaille ontvangen voor. Nederland telt 150.000 veteranen. De jonge veteranen die de afgelopen vijftien jaar deelnamen aan onder meer crisisbeheersingsoperaties in Bosnië, Cambodja, Kosovo, het Midden-Oosten, Irak, Afghanistan of Afrika, hebben voorgangers die in Libanon hebben gediend, in Korea, Nieuw Guinea, Voormalig Nederlands-Indië en in Nederland. Deze voorgangers, de veteranen van een generatie terug, zullen vandaag de herinneringsmedaille uitreiken aan militairen die net terug zijn van hun missie, de veteranen van morgen.

We hebben veel te danken aan de oudere veteranen. Mede dankzij hen leven we in een vrij en democratisch land. Ook hebben we door hun ervaringen lessen geleerd -soms harde lessen- over de psychische gevolgen van operaties voor deelnemende militairen. Een uitzending blijft een leven bij je. Voor velen als een herinnering aan een intensieve periode, een louterende ervaring. Sommigen echter krijgen last van de sporen die uitzending op hun ziel achterlaat. Deze Veteranendag is één van de blijken van erkenning, waardering en zorg voor onze militairen die op vele plaatsen ter wereld onder zware omstandigheden voor onze veiligheid en democratie opkwamen. Die aandacht en erkenning is van groot belang om indrukwekkende ervaringen een goede plaats in hun leven te geven. Defensie bereidt de militairen die nu op missie gaan daarom professioneel voor op psychische belasting.

Vandaag krijgen hier op het Malieveld 150 Nederlandse militairen een medaille ter herinnering aan hun uitzending. De medaille wordt niet meer gemaakt uit veroverde buit, zoals het Metalen Kruis ter herinnering aan de Tiendaagse Veldtocht. De medaille staat wel symbool voor een vergelijkbare waardering van de regering voor het belang van hun werk voor vrede en veiligheid in de wereld van vandaag.

U staat hier op historische grond. Op het Malieveld hebben militairen veel meegemaakt. Ik noem bijvoorbeeld het verslag uit 1940 van de eerste luitenant Van der Heijden Doornenburg, commandant van het pantserafweer eskadron van het eerste regiment huzaren-motorrijders. Hij schrijft over de dag dat zijn eenheid moest capituleren:
"Op het Malieveld was de regimentscommandant aanwezig. De vier eskadronscommandanten en hun manschappen stonden opgesteld. In hun midden lagen de trekkers, de wagens, uitrustingsstukken, de motorfietsen, de geweren, alles wat hen behoorde. Het signaal werd gegeven en de vier staken er de brand in. Daarmee verbrandde alles wat tot het regiment behoorde. Een regiment waarin kameraadschap bloeide, naast ruiterlijkheid en oprechtheid, naast zelfbewustheid en huzarentrouw. Was het te verwonderen dat zelfs de eenvoudigste natuur op dat ogenblik, toen het gedreun der motoren en het gebulder van het geschut niet meer was, een traan wegpinkte?"

Op dat Malieveld, waar 67 jaar geleden het regiment huzaren-motorrijders moest capituleren, waar 175 jaar geleden de Grenadiers en Jagers hun vaandel kregen, waar menige militaire parade heeft plaatsgevonden, staan nu 150 militairen vanwege hun inzet voor vrijheid en democratie in Bosnië en Afghanistan. Veteranendag, de dag waarin het verleden en het heden, militairen van toen en van nu zich met elkaar verbonden weten, geeft deze medaille-uitreiking extra betekenis.

Aangetreden militairen. Ik heb grote waardering voor uw inzet. U verdedigt onze vrijheid en veiligheid waar anderen dat niet meer kunnen. U staat klaar om onder de moeilijkste omstandigheden mensen te helpen. Uw medaille krijgt extra waarde, nu u deze opgespeld krijgt door een voorganger. Een voorganger die het mogelijk maakte dat u uw belangrijke werk kon doen.

Veteranen. Uw betrokkenheid bij het werk van de militairen van nu is een voorbeeld voor allen. Dankzij u is van fouten in het verleden geleerd en is er nu zorg voor de uitgezonden militair waar u trots op kunt zijn.

Dank voor uw aandacht.

Terug